میراث جهانی ایران...

از 911 میراث جهانی، سهم ایران 12 مورد است. اغلب آثار ثبت شده ایرانی ارزش تاریخی و فرهنگی دارند و اغلب کلید مهمی در هنر معماری محسوب می شوند. بیشترین میراث جهانی ایران در استان فارس قرار گرفته اند.

 

فهرست میراث جهانی یونسکو در حال حاضر، بر اساس سایت رسمی کنوانسیون میراث جهانی، 911 مورد را شامل می شود. مواردی در این فهرست جای می گیرند که از نظر فرهنگی یا طبیعی منحصر به فرد باشند و کمیته میراث جهانی در جلسات خود، آن ها را دارای ارزش جهانی بداند.

هر مکان یا بنایی که در این فهرست جای می گیرد، کشورهای عضو کنوانسیون موظف به محافظت از آن می گردند. در این بین، سهم ایران از این فهرست تا به حال 12 مورد بوده که آن ها را در گزارش تصویری امروز  می بینیم.

ادامه نوشته

توقف زمان در گوشه خاک البرز/ "ایستا" مرموزترین روستای ایران!

 روستای ایستا واقع در شهرستان طالقان شاید مرموزترین روستای ایران باشد، روستایی در خاک البرز که مردمانش در زمان توقف کرده اند.

ادامه نوشته

اخبار سفر و نوروز 90

/اخبار سفر و نوروز ‌٩٠/ همكاري اتحاديه‌ي مشاوران املاك اصفهان براي سامان‌دهي خانه‌هاي استيجاري

سرويس: گردشگري 1389/12/22 03-13-2011 08:23:06 8912-11078: كد خبر

خبرگزاري دانشجويان ايران - تهران
سرويس: گردشگري

رييس اتحاديه‌ي مشاوران املاك استان اصفهان از همكاري اتحاديه‌ي مشاوران املاك اين استان براي سامان‌دهي خانه‌هاي استيجاري شهرستان اصفهان در نوروز خبر داد.

رسول جهانگيري در گفت‌وگو با خبرنگار بخش گردشگري خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، ادامه داد: اتحاديه‌ي مشاوران املاك اين استان قصد ندارد براي اسكان مسافران استاني دخالت كند، ولي در ايام پيك سفر مانند نوروز با ستاد تسهيلات سفرهاي نوروزي همكاري مي‌كند.

وي گفت: اين اتحاديه كه اكنون فقط در اصفهان سامان‌دهي خانه‌هاي استيجاري را در دست انجام دارد، از سال 1383 اين كار را آغاز كرده است و هر سال از حدود آذرماه كار اطلاع‌رساني به مردم اصفهان براي معرفي خانه‌هاي استيجاري را با نصب بنر در سطح شهر انجام مي‌دهد. همچنين از 25 اسفندماه در مكان‌هاي تأييد‌شده بنر‌هايي تحت عنوان محل اسكان مسافران نوروزي نصب مي‌شود.

او اظهار كرد: شناسايي‌ مكان اعلام‌شده، احراز هويت ملك و مالك، احراز هويت مسافر، تنظيم قرارداد و قيمت‌گذاري خانه‌ها برعهده‌ي دفاتر مشاور املاك داراي مجوز در مناطق مختلف شهر است. همچنين بررسي شرايط امنيت منطقه، امكان گازگرفتگي يا حتا آتش‌سوزي در خانه‌ها انجام مي‌شود.

نايب رييس اتحاديه‌ي املاك كشور با اشاره به پوشش حدود پنج‌هزار و 500 خانه‌ي استيجاري در نوروز سال گذشته، بيان كرد: امسال نيز استنباط مي‌كنيم مردم با شرايط بهتري از اين طرح استقبال كنند.

به گفته‌ي او، در هشت نقطه‌ي ورودي شهر مانند شمال، جنوب، شرق، غرب و شمال غربي اصفهان ستادهاي هدايت مسافران نوروزي با اطلاع‌رساني مناسب و پخش بروشور، مردم را به مراكز استان مورد نظر آن‌ها هدايت مي‌كنند.

عضو كارگروه ستاد رفاه تسهيلات نوروزي استان اصفهان افزود: مسافراني كه قصد سفر به شهرستان اصفهان را دارند، مي‌توانند با مراجعه به سايت www.jahanmelk.com يا تماس با شماره تلفن‌هاي 2664450 و 2682858، 2682919، 2678616 _ 0311 از 25 اسفند‌ماه تا 13 فروردين‌ماه به‌صورت شبانه‌روزي اطلاعات مورد نياز خود را كسب كنند يا در هر نقطه‌اي از اصفهان به مكاني مناسب براي اسكان هدايت شوند.

منبع:ایسنا

دیدنیهای ایران

باغ شاهزاده یا شازده ماهان

این نوشتار پارسی می باشد و واژه تازی در آن بسیار کم به چشم می خورد

باغ شاهزاده یا شازده ماهان كه در دامنه های خراسانی (شمالی) كوه های تیگران در چهار کیلومتری شهر ماهان جای دارد، همچون نگینی زیبا در دل كویر می درخشد.

احمدعلی خان وزیری در کتاب تاریخ كرمان پیرامون این باغ نوشته: باغ ناصریه را محمدحسن خان سردار ساخت و کاخ آن را ناصرالدوله ساخت.در این كتاب آمده است: این باغ كه امروز باغ شاهزاده نامیده شده است و در نیم فرسنگی ماهان ساخته شده بدست عبدالحمید میرزا فرمانفرما فرمانروای كرمان در پایان دوره قاجاریه ساخته شده است. فرمانفرما برای ساختن این باغ از گوشه و کنار كرمان كارگر گرفت و بسیاری از توانایان در ساختن آن به زور كمك كردند تاجاییکه نهال درخت ها را نیز از هر گوشه ای آوردند.

گویند كه چون آگهی مرگ ناگهانی ناصرالدوله را به ماهان بردند، سازنده ای كه سردر ساختمان را به پایان می رساند زمانی که آگهی مرگ او را شنید تغار گچ را كه به دست داشت به دیوار چسباند و خود از چوب بست پائین آمد وفرار کرد که این تغار گچ سال ها همچنان آنجا مانده بود. نمای پایه باغ مانند باغ های کهن ایران دارای دو کاخ با یك رشته آبنما و حوض های به هم پیوسته در میانه است كه آن را یكی از زیباترین باغ های دیدنی ایران ساخته است. کاخ سردر، کاخ شاه نشین و گرمابه بخشهای های گوناگون این باغ را می سازند.کاخ بزرگ نخست مانند ساختمانی دو اشكوبه (طبقه) با ایوان های کمانی و سایه بانی آیینی بوده است. سال ها پیش اشکوب بالایی آن ویران شده كه در سال ۱۳۷۰ به همان گونه نخست (دو اشكوبه) بازسازی شد.در گوشه خاوری (شرقی) باغ و نزدیك کاخ بزرگ گرمابه ای زیبا كه دارای حوضهای آبگرم سنگی و دیوارهای كاشیكاری است، ساخته شده است. گرمابه باغ همزمان با بازسازی ساختمان نخست، بازسازی شده و هم اكنون موزه شده است. در بخش پیشین کاخ بزرگ، حوض بزرگی دارای ۵ فواره هست. این حوض كه آبش از قناتی به نام تیگران سرچشمه می گیرد به پاشویه سنگی دور آن ریخته و از آنجا همانند آبشار روان می شود. در پی گردش آب از دو سمت گلكاری پیاده روها و رد هایی از سروهای بلند، چشم اندازی زیبا را پدید آورده است. مساحت باغ شازده نزدیک پنج هكتار و دارای درختان میوه گوناگون است.

از این باغ سالانه بیش از ۱۵۰ هزار گردشگر درونمرزی و برونمرزی دیدن می كنند.

فرهنگ ایرانی

آبشار سمیرم

این نوشتار پارسی می باشد و واژه تازی در آن بسیار کم به چشم می خورد

فرهنگ ایرانی :اگر دوست داريد، صداي خروش آبشاري پرآب در كوهسار را بشنويد و به تماشاي ريزش آب از كوه و لاله‌هاي سرخ واژگون و شكوفه‌هاي رنگارنگ و بستر سبز كنار جوي‌ها بايستيد، به سميرم در استان اصفهان برويد و از آنجا پس از پشت سر گذاشتن راه 5 كيلومتري به كنار آبشار سميرم مي‌رسيد كه از زيباترين و بزرگ‌ترين آبشارهاي ايران است.

چشم‌اندازهاي بومی رنگارنگ آنجا در بهار و آغاز تابستان شگفتی آورند در زمستان هم مي‌شود به كنار آبشار رفت و در خلوت آرامش، غرش آبشار را با همه تن شنيد.

دریغ است دلبسته گردشگري در بر و بوم باشيم و آبشار سميرم را نبينيم. آبشار پرشكوه سميرم، آبنماي خود جوش چشم‌نوازي است كه در 5 كيلومتري خاور (شرق) سميرم در 160 كيلومتري جنوب اصفهان قرار گرفته است.

با گذشت از سميرم به سوی خاور (شرق) به آبشار زيباي سميرم مي‌رسيم. اين آبشار گاهي، بلندایی بيش از 70 متر پيدا مي‌كند. آب آبشار از چشمه‌ساران کوه های بالادست آن سرچشمه مي‌گيرد و از بالاي تخته سنگ هموار و بزرگ به بيرون مي‌جهد. پاي آبشار سرزمین سبز پهناوری ساخته شده كه هماهنگي چشمگيري با كوه و آبشار و گياهان و گل‌هاي بومی كوه دارد.
آب و هواي اينجا در بهار و تابستان دلنشین و دل‌نواز است و گردشگران بسیاری را سوی خود می کشاند تا جاییکه در زمستان هم بويژه اگر هوا بسیار سرد نباشد و برف بسیار زمين را نپوشانده باشد، دوستداران بر و بوم (طبیعت) به تماشاي آبشار مي‌شتابند

پایان بهار و سراسر تابستان شايد جايي براي نشستن روي نيمكت‌هاي زمین سبز آبشار پيدا نكنيد و صداي آبشار در سروصداي مردم، بلندای زمستاني‌اش را نداشته باشد؛ ولی در زمستان شماييد و بر و بوم (طبیعت) شگفت‌انگيز پيش‌رويتان و شايد هم چند نفري مانند خودتان آنجا باشند. مي‌گويند آبشار سميرم، عروس زيباي رشته كوه‌هاي زاگرس است.
زاگرس زيبايي‌هاي خيره‌كننده‌اي دارد. شايد يكي از دیدنی ترين آنها همين آبشار باشد. اين آبشار كه آبش به دره نادر می ریزد، در گذشته 75 متر بلندا داشته؛ و در زیر فرسايش در سال‌هاي پشت در پشت به 35 متر كاهش يافته و تنها در سال‌هاي پرآبي دوباره بلندا مي‌گيرد.
ساليان دراز كه شايد هزاران سال باشد، دستمایه شده تا نرمي آب، خراش و شكافي بر سينه كوه بر جای گذارد و آب از اين شكاف بيرون مي‌جهد. همسايگي آبشار و كوه با درختان و همنوايي آنها با پرندگان، درختان و جانوران در آنجا، چشم‌اندازي شگفتی آفرین پديد آورده كه تنها بايد به آنجا رفت و اين همه زيبايي را به چشم دل و شگفتی ديد و اين سخن را بر زبان آورد: خدايا تو را سپاس كه سرزميني زيبا به ما بخشش فرمودي.

دیدنی های ایران (گلفشان)

این نوشتار پارسی می باشد و واژه تازی در آن بسیار کم به چشم می خورد

گلفشــــــــــــــــــــــــــــــــــــان

گل فشان یکی از شگفت انگیزترین پدیده های ژئوتوریسمی است که بسیار درخور بررسی زمین شناسان و دوستداران زیباییهای زمین است . این پدیده با نام علمی mud volvana تنها در چند سرزمین از جهان دیده شده است. گل فشانها در جهان به گونه رنگی (paint pot) و ساده یافت می شوند که در گل فشانهای رنگی ،گل  های بیرون آماده به رنگهای سفید،زرد وصورتی دیده می شوند که گویای بودن آهن در آنهاست .گل فشانهای ساده از خود گل های طوسی رنگ بیرون می دهند

چابهار در1000 کیلومتری باختری (غرب)خود (در دشت کهیر در جاده تنگ –گالک در راه بندرعباس)میزبان 3 گل افشان است که 2 تای آن به گونه  تپه و دیگری همانند آتشفشان بوده که تنها این یک کار می کند.مردم به زبان بومی به این پدیده "ناف دریا" یا "بولوبولو" می گویند.بیشتر در هنگام کار کردن گل فشانها صداهایی همانند شلیک تفنگ به گوش می رسد.بلندای  گل فشان چابهار یا گل فشان تنگ برابر 20 متر بوده و پهنای دهانه آن به 12 متر میرسد.برخی گل فشانها از دامنه های خود نیز گل برون می دهند ولی گل فشان تنگ تنها از دهانه خود این کار را انجام می دهد.گل فشان چابهار دارای خاستگاه تکتونیکی و از گونه سرد است اینگونه که آتشفشان در پیدایش آن کاری نداشته است.لای گذاری پرشتاب گل و روان ماندن آبهای درون آن به همراه فشار وارده از پایین زمینه ساز این می شود که آب و گل به همراه گاز به بیرون پرتاب شود .گاز گل فشان چابهار از گونه متان و رنگ گل آن خاکستری تیره و گاه روشن است .پهنای حباب آن 30 سانتی متر که در سنجش با همه گل فشانهای کشور بزرگتر است .همچنین بگونه میانگین از 15 تا 600 و در هر بار 3 تا 5 لیتر حباب به بیرون پرتاب می شود زندگی حباب ها چند دم است و گل گل افشان چابهار چگال تر از گل های دیگر گل فشانهاست. دمای گل خروجی سردتر از دمای هوای دورتادور است وکم و بیش از گونه قلیایی یا ساده است و مزه آن شور است. از گل آنها در ساخت سفال، کوزه گری ،آجرپزی ،همچنین بهره گیری از گاز ،گردشگری ،گل درمانی ودیگر بهره برداری می شود. بومیان گاه خود را در گل فرو می برندو سپس به نماز و نیایش می ایستند و این گل را بهبود بخش می دانند به گونه ای  که برخی  زمانها کمی از آن  را برای پیگیری  درمان با خود به خانه می برند .همچنین  دانسته شده که درمان بیماریهایی همانند دردهای مفاصل ،ستون فقرات  ،بیماریهای عصبی(در آغاز)،تنگی رگها،گرفتگی عضلانی و غیره با این گل ها شدنی  است.
با توجه به بررسی هایی که انجام گرفته گل گل فشان دارای تورب ،گل های مواد نفتی ،گوگرد و غیره است.این گل ها دارای ترکیبات ارگانیک بوده وهیچ گونه ماده سمی در آن دیده نمی شود.40 درصدگل فشان های جهان در کشور آذربایجان و بزرگترین آن در کشور پاکستان با ارتفاع 500 متر می باشد. بومیان بر این باورند هر چه را که گل فشان فرو برد ، دریا که در چند کیلومتری گل فشان است آن را پس می دهد. در زمان زمین لرزه ،در هنگام طوفان و خیزابی (مواج) بودن دریا و نیز هنگام بارندگی کارکرد گل فشان به چندین برابر افزایش می یابد.
در کمی دور تر از این پدیده تپه بسیار کوچک و کوتاهی قرار دارد که از دامنه آن گاز برون می آید وبا زدن کبریت افروخته می شود

فرهنگ ایرانی

دیدنی های ایران (چابهار)

این نوشتار پارسی می باشد و واژه تازی در آن بسیار کم به چشم می خورد

منطقه حفاظت شده گاندو

اين سرزمین در آخرین گوشه نیمروز خاوری (جنوب شرقى ) کشور، در درازای مرز ايران و پاکستان گسترده شده است . اين سرزمین از کوه‌هاى کم آب و بيابانى تا رودخانه سرباز در بلوچستان گسترده شده است. سرزمین یاد شده ، زیستگاه تمساح تالابى ايرانى است که در آبگيرهایی با گودی کم در دنباله رودخانه زندگى مى‌کند. اين حيوان در زمان خشکى تا چند متر در زير آبگيرها نقب زده و در درون آنها زندگى مى‌کند همچنين گونه ی ویژه رودخانه‌اى اين سرزمین توان زندگى گونه ای ماهى شگفت انگیز به نام ماهى گِل خور با نام علمى Perio phthalinuse فراهم آورده است که توانایی زيست در آبهایی با ژرفا کم و بستر گِلى رودخانه‌ها را دارد.

جانداران این سرزمین : جبير، سنجاب نخلى شمالى، راسوى خاکستر هندى، هوبره، دراج، سوسمار و نيز بسيارى از گونه های پرندگان که ویژه شبه قاره هند مى‌باشد.

گاندو، كروكوديل شادابي

جایگاه زيست كروكوديل پوزه كوتاه در كشور منطقه حفاظت شده گاندو با 465 هكتار در روستاهاي باهوكلات و سرباز در نیمروز (جنوب) استان در سرزمینهای رودخانه‌ای باهوکلات، سرباز، کاجو و برکه‌های پیرسهراب، آزادی، کلانی، درگس، گزمنزل، هوت کت و سد پیشین گسترده شده است.كه به دليل خشكسالي چند ساله و كمبود خوراک اين حيوان با مرغ و ماهي خوراک دهی دستی می شود گاندو بزرگترین خزنده ایران است. تاکنون با طول 3/5 متر هم مشاهده شده است عمر اين گونه كروكوديل از 100 سال بیشتر نمی شود از آنجاییکه این گونه دارای فك كوچك است پوزه كوتاه نامیده می شود و در هر تخم گذاری بيش از 30 تخم مي‌گذارد و خوراكش ماهي، پرندگان آبزي و كنار آبزي است.
بودن گاندو در برکه‌ها و استخرها ترسی برای مردم بومی نمی‌باشد تا جاییکه بچه‌ها در این برکه‌ها شنا کرده و زنان با دل آسودگی در کنار برکه‌ها به شستن دیگ و پوشاک می‌پردازند.
با توجه به جابجایی کم و خونسرد بودن خوراک میانگین گاندو روزانه یک و نیم تا دو کیلوگرم گوشت است.
به گاندو در ایران، تمساح ایرانی نیز گفته می‌شود. زیستگاه بخشی در چابهار و بخش دیگر آن در شهرستان ایرانشهر گسترش دارد.

این تمساح دارای پوزه‌ای پهن است که فک بالایی ۱۹ دندان و فک پایینی ۱۵ دندان دارد. در پشت سر و در گردن دو جفت تخته شاخی بزرگ دیده می‌شود. دارای پاهای کوتاه بوده و پنج انگشت دارای ناخن‌های بلند در پاهای جلویی و چهار انگشت دارای ناخنهای کوتاه تر در پاهای پسین می باشد. رنگ بیشتربدنش زیتونی تا قهوه‌ای بوده و شکمی بدون پولک و به رنگ سفید متمایل به زرد دارد.

میانگین قد این کروکودیل در نرها ۳ متر و ماده‌ها ۲٫۴۵ متر است. البته نرهای مسن بسیار بزرگتر شده و به ۴ تا ۵٫۵ متر طول و ۵۵۰ کیلوگرم وزن برسند. البته گاندوهای ایران بسیار کم به ۳ متر می‌رسند و بزرگترین گاندو دیده شده ۳٫۶ متر درازا داشته‌است. دم این حیوان که نیمی از درازا بدن آن است، آن‌قدر قدرتمند است که می‌تواند استخوان بدن پستاندار بزرگ پیکر را با ضربه‌ای قوی خرد کند و آرواره‌های وی آن‌چنان قوی است که می‌تواند بزرگترین استخوان‌ها را به‌راحتی خرد کند. از ویژگی‌های دیگر گاندو اسید سیراب بسیار قوی است که این جانور را توانا در گوارش خوراکیهای سخت و سفت می‌کند و همچنین وبودن پرده‌ای بنام ‪Veium Pahatinum در بدن این تمساح که راه اندرآمدن آب به معده را در زمانی که دهان حیوان باز است، می‌بندد.

زمان جفت‌گیری گاندو در اسفندماه و تخم‌گذاری آن در ماه خرداد است. گاندو با کندن گودال عمیقی در جایی که از نم بسنده برخوردار باشد، نزدیک به ۲۰ تا ۳۵ تخم می‌گذارد. ۶۰٪ تخم‌ها پس از ۶۵ روز نوزاد می‌شوند. توله‌ها با درازایی برابر ۲۰ تا ۲۵ سانتیمتر به جهان می‌آیند. خوراک نوزادان از حشره ها و لارو آنها، دوزیستان و لارو آنها و بچه‌ماهی‌ها است، تنها ۵ تا ۱۰٪ نوزادان به سن جفت گیری ۵ تا ۱۰ سالگی می‌رسند و دیگران خوراک پرندگان شکاری و ماهی‌خوار، روباه، شغال، سگ و بزمجه می‌شوند.

بر پایه یک دیدگاه کهن بلوچی ،گاندو تمساح خوش یمن و پاک شمرده می شود و باور بر این است که هر کجا که گاندو هست آب فراوان است.

منبع:وبلاگ فرهنگ ایرانی

زرتشت و ایران

در تصاویر حکاکی شده در سنگ های تخت جمشید هیچ کس عصبانی نیست هیچ کس سوار بر اسب نیست هیچ کس را در حال تعظیم نمیبینی در بین این همه تصویر یک تصویر برهنه دیده نمیشود

این آداب اصیل ماست:

نجابت. قدرت. احترام. مهربانی. خوش رویی.

بخوانید برای تمام ایرانیان تا یادمان بماند چه بوده ایم و اکنون چه هستیم...!

اطلاعات گردشگری

 

دانلود اطلاعات گردشگری

موقعیت مکانی و مختصات جغرافيايي
میدان نقش جهان در مختصات 51 درجه و 40 دقیقه و 40 ثانیه طول شرقی و 32 درجه و 39 دقیقه و 26 ثانیه عرض شمالی قرار دارد. با انتخاب اصفهان به پایتختی و گسترش شهر به طرف جنوب، میدان عظیم نقش جهان در قلب شهر اصفهان و در شرق گردشگاه چهارباغ به عنوان یکی از ویژگی های عصر صفوی مطرح شده است.

مساحت محدوده آثار
میدان نقش جهان، میدانی مستطیل شکل به درازای ۵۰۷ متر و پهنای ۱۵۸ متر در مرکز شهر اصفهان است. این میدان پس از میدان تیان‌آنمن در چین، بزرگترین میدان جهان است. جهت قرارگیری طول میدان نسبت به محور شمال-جنوب، زاویه ۱۱/۲۵ درجه و با جهت قبله زاویه‌ای دقیقا ۱۳۵ درجه (۹۰+۴۵) می‌سازد.

توصيف وضعيت كنوني و معرفي عناصر و بخشهای مجموعه
در پیرامون میدان، مشهورترین و عظیم‌ترین بناهای تاریخی اصفهان مانند مسجد جامع عباسی یا مسجد شاه (در ضلع جنوبی)، مسجد شیخ لطف‌الله (در ضلع شرقی)، عمارت عالی‌قاپو (در ضلع غربی) و سردر قیصریه (در ضلع شمالی) ساخته شده‌است. اطراف میدان را چهار بازار بزرگ احاطه کرده‌اند. عایدات چهار بازار اطراف میدان، در سال ۱۰۱۷ قمری وقف چهارده معصوم شده‌است. همزیستی ابنیه تجاری با ساختمان‌های حکومتی و مذهبی و همچنین وجود قدیمی‌ترین دروازه بازی چوگان جهان در میانه میدان از جاذبه‌های معماری میدان است. پیرامون میدان دویست حجره دو طبقه قرار دارد که از گذشته‌های دور به فروش صنایع دستی اشتغال دارند.

عناصر مجموعه
مسجد جامع عباسی
این مسجد، مهم‌ترین مسجدی است که از دوره صفویان در ایران برجای مانده‌است. کار ساخت این مسجد در سال ۱۰۲۰ هجری قمری آغاز شده و تزئینات نهایی آن در زمان شاه سلیمان به سال ۱۰۴۷ هـ.ق. (معادل ۱۶۱۲ میلادی الی ۱۶۳۰ م.) پایان رسیده‌است. معمار این مسجد استاد علی اکبر اصفهانی و کتیبه سر در آن به خط علیرضا عباسی است. علاوه بر آن کتیبه‌های دیگری به خط عبدالباقی تبریزی و محمدرضا امامی در جای جای مسجد وجود دارد. گنبد این مسجد دوپوش و فضای بین دو گنبد 16 متر است. ارتفاع گنبد این مسجد ۵۲ متر، ارتفاع مناره‌های اصلی ۴۸ متر و ارتفاع مناره‌های ورودی ۴۲ متر است. در دو گوشه جنوب شرقی و جنوب غربی مسجد دو مدرسه قرار دارد که اولی را بدلیل تعمیرات عصر ناصرالدین شاه قاجار مدرسه ناصری و دیگری را که در زمان شاه سلیمان صفوی مرمت شده است مدرسه سلیمانیه می نامند. سنگ مشهور به سنگ شاخص که در چهار فصل ظهر شرعی را نشان می دهد در مدرسه سلیمانیه قرار دارد. محاسبه و تعبیه و نصب این سنگ از ابتکارات و ابداعات شیخ بهایی دانشمند عصر شاه عباس اول است. از ویژگی‌های این مسجد کاشیکاری بسیار زیبا و هنرمندانه، رابطه معماری و بصری مسجد و مناره‌های چهارگانه آن با میدان، نابرابری محور میدان با قبله و تصحیح آن در دهلیزهای ورودی و بازتاب صدا در زیر گنبد مسجد است. این مسجد در گذشته به نام‌های مسجد مهدی، مسجد جامع، مسجد سلطانی، مسجد شاهی، جامع کبیر عباسی و مسجد شاه معروف بوده و امروزه مسجد امام نامیده می‌شود.

سر در قیصریه
سردر قیصریه بنایی است در ورودی اصلی بازار بزرگ اصفهان که ساختمان آن در زمان شاه عباس اول به پایان رسیده است. این بنا در گذشته نه‌چندان دور دارای سه طبقه و اکنون دارای دو طبقه‌است. طبقه سوم آن که تخریب شده، نقاره‌خانه را تشکیل می‌داده‌است که در آن با صدای موسیقی، اوقات روز را اعلام می‌کرده‌اند. این سردر به بازار بزرگ اصفهان باز می‌شود و در گذشته راه اصلی بازار اصفهان بوده‌است. سردر قیصریه شامل چهار درب فرعی، یک دروازه اصلی و یک حوض بوده که حوض آن حدود دهه ۱۳۴۰ شمسی به باغچه تبدیل شد ولی اکنون احیا شده‌است. علت نامگذاری این بنا، شباهت آن به یکی از بناهای شهر قیصریه بوده‌است. بر بالای سردر، نقاشی‌هایی به قلم رضا عباسی به چشم می‌خورد. ناقوس دیر هرمز و همچنین ساعت موجود در قلعه پرتغالی‌های جزیره هرمز،(به قطر حدود ۸۰ سانتیمتر) پس از فتح آن جزیره به اصفهان آورده شد و در بالای این سردر نصب شد. سردر بازار قیصریه مهمترین و با عظمت ترن دروازه های ورودی شهر صفوی اصفهان بوده که از طریق بازار بزرگ قیصریه قسمت اصفهان جدید را به شهر سلجوقی (میدان کهنه) متصل می کرده است.

عالی قاپو
کاخ عالی‌قاپو در ضلع غربی میدان در ۶ طبقه و به زیربنای حدود ۱۸۰۰ مترمربع، احداث شده‌است. ارتفاع نهایی این کاخ از سطح میدان ۳۴ متر بوده و در هر طبقه تزئینات هنری خاص خود را دارد. از خصوصیات بارز این بنا وجود خاصیت واکنش صوت و صدا در محل ورودی، تالار پذیرایی بسیار زیبا، تالار اصلی موسیقی و ۵۳ اتاق به منظور استفاده جهت اتاق نشیمن، اتاق جلسه، دولت‌خانه و محل استقرار سفرا و میهمانان است. علاوه بر مینیاتورهایی که اثر هنرمند معروف عصر صفوی رضا عباسی است، گچبری های آخرین طبقه نیز که تالار آن به اتاق موسیقی یا صوت معروف است از ویژگی های این بنا است. سازه بنا برپایه دیوارهای باربر و تیرها و ستون‌های چوبی استوار است.
این کاخ دروازه مرکزی و مدخل قصرهایی است که در دوره صفوی در محدوده میدان نقش جهان احداث شده اند. این بنا نقش جهان را به مجموعه دولتخانه و عماراتی مانند رکیب خانه، جبه خانه، تالار تیموری، تالار طویله، تالار سرپوشیده و کاخ چهلستون و دیگر عمارات مربوط می کرده است. اصل بنا در دوره شاه عباس اول احداث شده و در دوره جانشینان وی الحاقات و تعمیراتی در آن انجام شده است.
برخی کارشناسان نظیر آندره گدار و لطف‌الله هنرفر براساس نظر اسکندربیک منشی(که در کتاب عالم‌آرای عباسی منعکس شده) اعتقاد دارند که این بنا شالوده‌ای تیموری دارد و در مقابل کارشناسانی مانند اوژنیو گالدیری طرفدار نظریه جدیدالاحداث بودن کل بنا هستند. شاه‌عباس به منظور قداست بخشیدن به کاخ عالی‌قاپو، دری از درهای رواق مرقد امام علی را که با دری نو جایگزین شده بود، برای مدخل ورودی استفاده نمود. در زمان سلطنت شاه عباس، در این باغ محلی وجود داشته که بست‌خانه نامیده می‌شده و مقروضین و محکومین و مجرمین، تا زمانی که می‌توانستند با هزینه شخصی در آن مکان بمانند از مجازات مصون بودند.

مسجد شیخ لطف‌الله
مسجد شیخ لطف‌الله یکی از بناهای پیرامونی میدان است که در ضلع شرقی میدان و روبروی عالی قاپو قرار دارد. این مسجد در زمان صفویه به نامهای مسجد صدر و فتح اله نیز نامیده می شده است. طبق تاریخ سردر، سال 1012 ساخت آن به پایان رسیده و بقیه مسجد و تزئینات کاشیکاری آن تا سال 1028 هجری به طول انجامیده است. از ویزگی های مسجد چرخش 45 درجه است که از محور شمال به جنوب نسبت به محور قبله دارد.
این مسجد را شاه عباس به احترام و افتخار شیخ لطف اله جبل عاملی روحانی شیعه آن روزگار که از لبنان به ایران آمده بود ساخته است. تامارا سون (Tamara sonn) آن را به عنوان یکی از زیباترین بناهای مذهبی دنیا عنوان می‌کند. این مسجد در دوره قاجار به شدت تخریب شد و در زمان رضا شاه بازسازی گردید. کاشیکاری فعلی پوشش بیرونی آن مربوط به سال ۱۳۱۵ شمسی است. تفاوت این بنا با سایر مساجد دوره صفوی این است که مسجد شیخ لطف‌الله دارای صحن نیست و مناره نیز ندارد. گنبد این بنا ۳۲ متر ارتفاع داشته و سردر مسجد به قلم ثلث علیرضا عباسی خوشنویس معروف صفوی مزین است.

تاريخچه
اگرچه نقش جهان پیشینه‌ای کهن‌تر از دوران صفوی دارد، ولی میدان نقش جهان به شکل امروزین، در دوره سلطنت شاه عباس صفوی پایه‌گذاری شده‌است. پیش از آن‌که شهر اصفهان به پایتختی ایران صفوی برگزیده شود در محل این میدان باغی گسترده وجود داشته‌است بنام «نقش جهان». این باغ، نام خود را از شهری در آذربایجان گرفته که اینک به نام نخجوان خوانده می‌شود. حمدالله مستوفی درباره این شهر گفته‌است:«شهری خوش است که آن را نقش‌جهان خوانند و اکثر عمارات آن از آجر است»
این باغ همچنین محل استقرار ساختمان های دولتی و کاخ فرمانروایان تیموری و آق‌قویونلوها بود. در آن زمان بخش میْدانی باغ، «درب کوشک» نام داشت. این بخش در ضلع غربی میدان نقش جهان امروزی و در محل ساخت کاخ عالی قاپو قرار داشته‌است.
در دوران سلجوقیان، دست کم بخشی از باغ نقش جهان بنام به میدان «کوشک» بوده‌است. دستگیری برکیارق از سوی برادرش محمود در این میدان رخ داده است. همچنین میدان کوشک، جایگاه اعدام محکومان به اعدام و برگزاری برخی از آیین های رسمی همچون جشن نوروز بوده‌است.
از ابتدای سلطنت شاه عباس اول، سطح میدان در اندازه بسیار بزرگتر از میدان کوشک سابق تسطیح شده و بارها آیین چراغانی و آتش‌بازی در آن برپا شده‌است. منابع گوناگون، بنای به شکل فعلی را در دوره سلطنت شاه عباس اول و به سال ۱۰۱۱ قمری دانسته‌اند. احتمال دارد که بنای این میدان از روی نقشهٔ میدان حسن پادشاه در تبریز برداشت شده باشد. استاد محمدرضا و استاد علی‌اکبر اصفهانی، نام دو تن از معمارانی است که میدان را طرح ریزی نموده و آن را به شکل فعلی بنا نهاده‌اند. نام این دو معمار بر سردر بناهای پیرامونی میدان به چشم می‌خورد. این میدان در زمان ساخت و در تقابل با میدان کهنه که مسجد جامع در آن قرار داشت، میدان نو نامیده می‌شد.
فکر تاریخ کرد راغب و گفت            شد در کعبه در صفاهان باز
با محاسبهٔ حروف ابجد مصراع دوم این شعر تاریخ اتمام ساخت (۱۰۴۶) به دست می‌آید. در طول دوران ساخت میدان و پس از آن در سراسر دوران صفویه، میدان زنده و فعال بوده، لیکن در دوران شاه سلیمان و شاه سلطان حسین، به تدریج از رسیدگی به میدان خودداری شده‌است. در ایام سلطنت شاه سلطان حسین، جوی‌های آب به تدریج راکد شده و آخرین درختان باقیمانده از درختانی که شاه عباس به دست خود کاشته بود، خشکیده‌اند.
در دوره قاجار، این میدان نیز مانند سایر بناهای تاریخی اصفهان مورد بی‌توجهی قرار گرفت. بخش‌هایی از میدان در طول دوران آشفتگی ایران از حمله اشرف افغان تا استقرار حکومت قاجاریه، تخریب گردید. بخش‌هایی نیز از جمله عمارت نقاره‌خانه در دوره قاجار از میان رفت. از زمان حکومت رضا شاه تا امروز، کار مرمت و بازسازی این ابنیه بطور مداوم ادامه دارد.
این میدان در سدهٔ یازدهم هجری قمری (سدهٔ هفدهم میلادی) یکی از بزرگ‌ترین میدان‌های جهان بوده‌است. شوالیه ژان شاردن فرانسوی میدان نقش جهان را زیباترین میدان دنیا می‌دانسته‌است. در دوره شاه عباس و جانشینان او، این میدان محل بازی چوگان، قاپوق اندازی، (قاپوق تیر چوبی بزرگی روبروی عالیقاپو بوده است) رژه ارتش، چراغانی، و محل نمایشهای گوناگون بوده‌است. دو دروازه سنگی چوگان از آن دوره هنوز در میدان باقی است که از انجام ورزش چوگان در آن دوره حکایت می‌کند و قدیمی‌ترین دروازه چوگان دنیاست. طرح این میدان تا جایی در نحوه اجرای بازی چوگان تاثیر داشته است که زمین‌های ورزشی هارلینگام و سایر زمین‌های چوگان معروف، کم و بیش از روی این میدان ساخته شده‌اند. این میدان همچنین محل برگزاری جمعه بازارهای عظیم بوده‌است. یکی از اولین مراسم رسمی که در این میدان برگزار شده‌است، بازگشت پیروزمندانه امامقلی‌خان از فتح جزیره هرمز به پایتخت (اصفهان) بوده‌است. شاردن نقل می‌کند که در مواقع جشن، تا پنجاه هزار چراغ در میدان روشن می‌شده‌است. شرح مفصل این میدان را جهانگردان نامدار اروپایی مانند شوالیه شاردن، ژان باتیست تاورنیه، پیترو دلاواله، سانسون، انگلبرت کمپفر و دیگران که از روزگار صفوی به بعد از اصفهان دیدن کرده‌اند، به‌دست داده‌اند و همه آنان زیبایی میدان را ستوده‌اند.

ابنیه تخریب شده
غیر از ابنیه‌ای که اکنون موجودند، یادبودهای دیگری نیز در میدان نقش جهان وجود داشته که به تدریج کاربرد خود را از دست داده و از میان رفته‌اند. سرستونهای مرمرین که احتمالا از تخت جمشید شیراز به اصفهان آمده بودند (یکی به چهلستون منتقل شده و دیگری در موزه ایران باستان تهران قرار دارد)، ۱۱۰ عراده توپ اسپانیایی (غنیمت فتح جزیره هرمز به وسیله امامقلی خان) و میله قپق به ارتفاع چهل متر در مرکز میدان (که امروزه به کلی از میان رفته‌است) از آن‌جمله‌اند. همچنین در مجاورت مسجد شیخ لطف‌الله، مدرسه‌ای به نام مدرسه خواجه‌ملک (بعدها مدرسه شیخ لطف‌الله) وجود داشته که در زمان قاجاریه از میان رفته است.

سابقه فعاليت‌هاي پايگاه (مرمت، حفاري، معماري و شهرسازي)
با توجه به اینکه این پایگاه دربرگیرنده تعدادی از شاخص تریم آثار استان اصفهان است همواره در برنامه کاری سازمان میراث فرهنگی استان اصفهان در اولویت قرار داشته است. مجموعه نقش جهان بخشی از پایگاه میراث فرهنگی شهر تاریخی اصفهان است که اخیراً بطور جدی فعالیت خود را آغاز نموده است و امید است بزودی شاهد نتایج فعالیت های آن باشیم.

میراث فرهنگی

آثار ثبت شده ایران در فهرست جهانی یونسکو

تخت جمشید	تخت سلیمان	نقش جهان	بیستون
گنبد سلطانیه	چغازنبیل	مجموعه کلیساها	بم

 

	محوطه باستانی هگمتانه		چغازنبیل
	بیستون		روستای ماسوله
	پاسارگاد		پرسپولیس
	قلعه فلک الا فلاک		تاق بستان